7 tips voor een positieve opvoeding

perfect happy familyLeuke foto hè? Echt een perfect happy family. Wie wil dat nu niet? In november bezocht ik een avond over positief en creatief opvoeden, nog niet wetend dat ik hierover een Mama Challenge zou doen. De centrale vraag die avond was: “Hoe komt jouw kind tot bloei?” Tsja, we willen denk ik allemaal dat ons kind tot bloei komt. Maar welke consequenties heeft dat? Hoe houd ik het gezellig thuis? Hoe voed ik positief op zonder mijzelf of mijn kind uit het oog te verliezen? Wat is de rol van de vader en van de moeder? En loslaten, hoe doe je dat? Help! Orthopedagoog Bert Reinds helpt ons op weg.

Tijdens de avond kwam er een heleboel aan bod. Het was een vrij theoretische avond, maar daar houd ik wel van. Wat er allemaal gezegd is, heb ik geprobeerd te reduceren tot zeven onderdelen: de 7 tips voor positief opvoeden!

1. Opvoeden is een hoofdzaak

Opvoeden is een hoofdzaak, geen bijzaak. Het vraagt onvoorwaardelijke inzet van ouders. Wanneer we goed zorgen voor onze kinderen, zorgen we ook goed voor de toekomst van onze samenleving. Opvoeden doe je er dus niet even bij. De verantwoordelijkheid ligt in de eerste plaats bij de ouders. Er is een Afrikaans gezegde ‘it takes a village to raise a child’. Zorg dus dat je jouw opvoeding afstemt met die andere betrokkenen: opa’s en oma’s, de juf van het kinderdagverblijf of van school, de sportleraar, enzovoorts.

Zo deelde ik mijn zorg om het negatieve gedrag van mijn oudste recent met zijn juf op school. Het deed me goed dat zij dit herkende en hem samen met ons zo goed mogelijk wil begeleiden.

Reinds benadrukte dat vaders en moeders niet inwisselbaar zijn, maar complementair. We vullen elkaar aan.

Toen ik nog drie dagen per week werkte, hadden wij het idee dat de kinderen met name mij als moeder misten. Dit zag mijn man ook, zonder dat hij dit zich persoonlijk aantrok. Ik overwoog mijn baan op te zeggen. Het was niet eens de vraag of hij zijn baan zou opzeggen. Zijn rol is sowieso heel anders. Ik vind hem een fantastische vader. Hij is veel actiever met de kinderen dan ik. Hij heeft eindeloos geduld met ze. Hij gaat met ze buiten spelen, rondjes rennen en stoeien. Maar ook naar de speeltuin of als gezellig uitje naar de supermarkt. Geen idee hoe hij dat laatste voor elkaar krijgt. Ik ben meer van het knuffelen, voorlezen, gesprekjes voeren over wat ze bezighoudt, ik zorg voor structuur en gezond eten en drinken. Kortom: we vullen elkaar aan. Maar opvoeden is voor ons allebei hoofdzaak.

2. Erken de uniciteit van jouw kind

6 tips voor positieve opvoeding“Dat kan je broertje al wel” of “kijk eens hoe goed je zusje haar bord leeg eet”. Wie maakt zich niet af en toe schuldig aan zo’n vergelijking? Na deze workshop heb ik er bij mijn kinderen extra op gelet: wat maakt hem of haar uniek? Daar wil ik graag ruimte aan geven. De oudste kan heel zielig doen. Dan ben ik geneigd hem te bestempelen als ‘aanstellerig’ of ‘dramatisch’. Niet zo positief en de vraag is of hij er wat mee kan. Misschien zijn deze mindere kanten wel de keerzijde van zijn mooie kanten: empathisch, betrokken, emotioneel en zorgzaam wanneer iemand moeite of pijn heeft. Hij mag er zijn. Dát is het uitgangspunt. Ook als ik gek word van zijn gedrag.

Je kunt je kind helpen eigenheid te ontdekken door samen te zoeken naar wat zijn of haar gedachten, wensen en behoeften zijn. Leer ze te leven van binnen naar buiten in plaats van andersom. Een kind moet je stimuleren om in ‘in contact te blijven’ met zichzelf. Geef ze daarom de ruimte om te experimenteren. “Laat hem zijn eigen boterham smeren of een knoop in zijn schoenen met veters leggen!” aldus Reinds. Los de ruzies niet voor je kinderen op en leer ze omgaan met geld. Fouten maken mag!

Door dit advies zie ik de situatie wat langer aan en maak ik me minder druk om wat de kinderen aan hebben of dat ze een rotzooi maken tijdens het knutselen. Ik heb zelfs verf gekocht (nooit gedaan uit angst voor de zooi)! Ik laat ze soms gewoon even razen en dollen, hoewel ik daar erg nerveus van word. Door dit ‘loslaten’ is inmiddels wel het behang van de muur gescheurd, de lamp kapot en zijn er blauwe plekken opgelopen bij zelfgemaakte bouwsels om op te klimmen. Maar zo leren ze meer over oorzaak en gevolg. Ik kan het later ook niet allemaal voorkomen. Beter dat ze het nu leren. En dat een kusje op je knie nog helpt…

3. Het hoeft niet gezellig te zijn

Leer je kinderen verantwoordelijkheid te dragen. Consequenties volgen op de keuze die je maakt. Zo leren ze intrinsiek voor iets gemotiveerd te zijn (of juist niet!). Leer je kinderen te volharden en maak het ze niet te makkelijk. Help ze om door te zetten en iets af te maken. Daarnaast is het goed als kinderen leren om te wachten, bijvoorbeeld op iets dat ze graag willen hebben of doen. Dat er vervolgens een drama ontstaat, hoeft geen reden te zijn om toe te geven. Nee is nee, en vaak heb je daar goede redenen voor. Maar toegeven is wel verleidelijk.

Ik houd het ook liever gezellig. Maar ik merk dat de grenzen dan verschuiven en de dingen steeds meer moeten gaan op de manier en wanneer mijn kinderen het willen. Zo wordt het steeds lastiger te doen wat ík denk dat goed voor ze is, zeker op de langere termijn. Ik ben op dit moment ook bang voor conflicten, met name met mijn zoon van vijf, en probeer ze te vermijden. Zo raak ik in een kramp. Ik wil het veel te graag gezellig houden.

Gezelligheid is niet het doel van opvoeden. Houd de strijd niet uit hun leven, dat maakt ze sterk. Na afloop van de avond zeiden enkele moeders dit heel lastig te vinden. Als het niet gezellig is, doe je het verkeerd. Denken we. Mijn oma zei altijd: “wees maar niet te zacht voor je kinderen, de wereld is ook niet zacht.”

4. Geef richting naar zelfredzaamheid

6 tips positieve opvoedingLeer je kind om op eigen benen te staan. Opvoeden betekent dat je jezelf langzaam overbodig maakt. Ik vind het lastig om mijn kinderen los te laten, maar ik kan in de kleine dingen vast oefenen. Straks zal ik ze wel móeten loslaten en dan kan ik het misschien niet meer of ben ik (en zij) te afhankelijk van mijn aanwezigheid in hun leven.

Tegenwoordig willen we onze kinderen vrij opvoeden. Er moet veel kunnen. Kinderen zijn meer onze vrienden, onze gelijken, in plaats van dat ze nog kind mogen zijn. Als vrijheid niet begrensd wordt, leidt dat tot vrijblijvendheid, wat weer tot onverschilligheid leidt. Reinds: “Het tegenovergestelde van liefde is niet haat, dat is onverschilligheid.” Stem de grens af op de leeftijd en het karakter van je kind. De grenzen moeten haalbaar zijn. Benadruk hierbij vooral wat er goed gaat. Is er strijd? Volgens Reinds kan hier iets achter zitten. Heb oog voor het verzet of verwijt van je kind.

Op dit moment is er veel verzet én verwijt bij mijn oudste. Er is strijd om alles en de grenzen worden structureel overschreden, hoe ruim ik ze ook stel. Mijn neiging was eerder om de grenzen dan heel star en krap te houden. Ik probeer hem nu meer ruimte te geven, maar de grens is een keiharde grens. Dat hij vijf jaar lang het meest makkelijke, zachtaardige en gehoorzame kind was dat je je kunt voorstellen, maakt dat ik me zorgen maak om de strijd die we nu om alles voeren. Heeft hij het wel fijn op school? Zijn we niet te streng? Wat heeft de komst van het nieuwe broertje met hem gedaan? Bevestigen we hem nog wel genoeg? Dat willen we nu onderzoeken in deze Mama Challenge. En de negatieve spiraal waarin we terecht zijn gekomen doorbreken.

5. Bied een veilige omgeving

Communiceren met je kind doe je niet alleen door te praten, maar ook door er te zijn. Wees oprecht betrokken door te luisteren met ogen, hart en een respectvolle houding. Door vragen te stellen blijf je in contact met je kind. Hoe goed ken je je kind écht?

Ik denk dat mijn kinderen op dit moment redelijk goed ken. Behalve dat ik weet wat kenmerkend is voor mijn kinderen, kan ik hun reactie vaak voorspellen en lees ik met gemak hun gedrag of houding. Maar ik wil wel zorgen dat dit zo blijft, dat ze zich daarin ook veilig bij mij voelen en me blijven betrekken bij hun leven. Eerlijk gezegd zie ik het wel eens aan mijn oudste als ik te snel met mijn mening of advies kom. Hij zegt wel ‘ja’ maar hij is van binnen al afgehaakt. Als ik gericht doorvraag of mee ga in zijn verhaal, leeft hij helemaal op. Dan is het zijn verhaal dat er mag zijn. Ik kan me voorstellen dat dit veiligheid geeft. En dat als hij op een dag wel dat advies nodig heeft, hij daar om durft te vragen want ‘bij ons kan tenslotte alles gezegd worden’. Wat zou dat fijn zijn…

Wees dus ook kwetsbaar. Zeg het als je iets niet weet, als je iets moeilijk vindt of als je bang bent. Dat jij als ouders kwetsbaar durft te zijn, biedt diepgang in de gesprekken en biedt jouw kind de ruimte om ook kwetsbaar te zijn.

6. Kies je eigen opvoeding

In veel media (en hee, wat dacht je van mamablogs?) wordt ons een ideaal gezin voorgeschoteld. Ook op het schoolplein kunnen we hiermee geconfronteerd worden. Hoe je een kinderfeestje organiseert, wat je kind op school trakteert, hoe je Sinterklaas viert, of Kerst, hoe en wanneer je ingrijpt in een escalatie met je kind (terwijl de buurvrouw toekijkt). Reinds drukt ons het volgende op het hart: durf authentiek te zijn.

Een collega vroeg me eens hoe wij dat thuis doen met het aantal cadeautjes met Sinterklaas of verjaardagen… ze twijfelde over haar eigen aanpak. In deze workshop heb ik geleerd: doe wat goed is voor je kind, voor je gezin, wat jíj denkt dat nodig is. Ik kan je wel vertellen wat bij ons werkt of niet, wat ik lastig vindt of belangrijk, maar jij kent je kind als geen ander. Wanneer je tevreden kinderen wilt, gaat het niet alleen om dat feestmoment. Hoe doe je het de rest van het jaar? Krijgt je kind alles wat het nodig heeft of leuk vindt? Werk je met zakgeld, een cadeautje tijdens de zomervakantie of krijgt je kind alleen iets met zijn of haar verjaardag? Wat speelt er veel mee in de keuzes die we in de opvoeding maken. Hoe kan iemand anders, of de media, ons vertellen of voorhouden hoe we dit precies moeten doen?!

7. Zorg goed voor jezelf

TaartjesDe gezinsfunctie wordt bepaald door een gezonde relatie tussen de ouders. Een gezonde relatie kan niet bestaan als je niet goed voor jezelf zorgt. Dat herken ik zeker. Als ik geen rust of tijd voor mijzelf heb, ga ik op de automatische piloot. Dan wordt leven overleven. Ik word daar volgens mij een vervelende partner én moeder van: kribbig, moe, ongeduldig en ontevreden. Ik moet er af en toe even helemaal uit. Dat geldt ook voor mijn man. Hij heeft het ook nodig om, naast zijn baan en het vaderschap, op te laden met en zonder mij. Dat betekent dat we er goed aan doen met enige regelmaat samen weg te gaan, maar ook dat hij lekker zonder mij naar de kroeg moet gaan. Even niet verantwoordelijk zijn, dat is pas ontspannen. Zo zijn we een tijdje geleden een weekendje naar een hotel in Nijmegen gegaan. Heerlijk! Maar samen een wandeling maken kan ook heel fijn zijn en kost je niks.

Welke van deze onderdelen gaan jou goed af? Waar wil jij graag aan werken? Laten we bij deze afspreken dat we allemaal fouten mogen maken en mogen groeien in ouderschap. Er is geen ideaalgezin. Het blijft een zoeken naar wat er nu nodig is in jouw gezin en waar jij als ouder aan moet werken. Maar hoe mooi is dat? Ik heb echt zin om met deze tips aan de slag te gaan. Als mijn kinderen tot bloei komen, dan weet ik zeker dat ik ook tot bloei kom!

Bekijk ook de website van Bert Reinds.

Share on FacebookTweet about this on TwitterPin on PinterestEmail this to someonePrint this page

Reacties

  1. Lara

    Als kinder begeleidster in een kinderdagverblijf kan ik me ook vinden in een aantal van deze tips, je hebt natuurlijk niet te maken met je eigen kinderen maar veel punten kunnen wij als begeleidsters ook meenemen in onze aanpak. Interessante post:)

    Lara | Kinderopvang Amsterdam West

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *